Hilde Aelbrecht, MAI Opwijk: "Leerkrachten komen nu een half uur vroeger werken"
In de Kloosterstraat in Opwijk staat sinds kort een gebouw dat opvalt door wat je er niet ziet: kale muren, neutrale kleuren, geen enkele overbodige prikkel. Het is het nieuwe Maria Assumpta Instituut (MAI), een school voor buitengewoon secundair onderwijs. Vandenbussche bouwde het voor bouwheer Aartsbisdom Mechelen, naar ontwerp van LOW Architecten. Aan het woord is directeur Hilde Aelbrecht, die de school sinds 2012 leidt en het hele traject van dichtbij meemaakte.
Een school die prikkels wegneemt
MAI biedt onderwijs aan jongeren met autisme en aan leerlingen met het type basisaanbod. Een deel van hen wordt opgeleid voor het gewone arbeidscircuit, met richtingen als winkelhulp, logistiek assistent en vooral voeding en horeca. Anderen volgen het gewone leerprogramma van de arbeidsfinaliteit, maar in een volledig aangepaste omgeving. Voor al die leerlingen geldt hetzelfde: hoe minder prikkels, hoe beter ze functioneren.
Die visie zat vanaf dag één in het project. Hilde liet vooraf een haalbaarheidsstudie opmaken, waarin de school uitschreef hoeveel lokalen er nodig waren en hoe ze gestructureerd moesten zijn. "Als je rondloopt, zie je heel weinig aan de muren. Dat is bewust, om de prikkels volledig te vermijden."
Het resultaat is een L-vormig gebouw met een plat dak, opgetrokken achter een gevel van zo'n 85.000 groene keramische gevelstenen, de kleur van rust en kalmte. Op de ondergrondse verdieping zitten de sportzaal en de technische ruimtes. Het gelijkvloers herbergt onder meer de refter, de grootkeuken, het secretariaat en het directielokaal. Op de verdiepingen liggen klaslokalen en leskeukens, aangevuld met stille refters, een EHBO-ruimte en een vergaderzaal. Buiten is er een gedeeltelijk overdekte speelplaats van 228 m², een atrium en een landschappelijk aangelegde groenzone. Het dak doet dienst als sportveld, zodat leerlingen er rustig kunnen voetballen.
De grootste innovatie zit aan de binnenkant. In overleg met een stiltecoach werd het gebouw grotendeels akoestisch afgewerkt met akoestische pleister. Ook de structuurklassen zijn bijzonder: geen "strafhokjes", maar rustige ruimtes met stevige houten wanden, een oplossing die zo nog nooit was toegepast. Vandenbussche nam de ruwbouw, de technieken, de binnenafwerking en de omgevingsaanleg voor zijn rekening. Het totale project vertegenwoordigt een investering van zo'n 10,5 miljoen euro.
Van containers naar een nieuwe start
Het oude gebouw, 200 meter verderop, was volledig afgekeurd. "Het regende binnen langs alle kanten," vertelt Hilde. "Ik had geen bureau meer, we zaten in containers." Een nieuwbouw was dringend nodig, maar de financiering liep moeizaam. Het bisdom nam uiteindelijk de voorfinanciering op zich, en in samenspraak met de zusters kwam er grond beschikbaar op de kloostersite. Na een wedstrijd tussen architecten en een aanbesteding onder leiding van Belfius bleven er enkele bouwbedrijven over.
Bij de keuze van de aannemer twijfelde Hilde. Er waren ook grotere spelers, en een aannemer dichter bij Opwijk lag voor de hand. Toch koos ze voor Vandenbussche. "Wat mij over de streep trok, was het familiale aspect," zegt ze. Haar vader was zelf aannemer, en wat ze op de website las over de groei van het bedrijf sprak haar aan. Referenties van andere opdrachtgevers, onder meer over het politiebureau in Asse, bevestigden haar gevoel. Ze vond het ook mooi dat Vandenbussche nascholingen geeft en zijn kennis openlijk deelt. "Dat zijn geen statische mensen."
Hilde wilde zo snel mogelijk verhuizen. Vandenbussche gaf meteen een haalbare tijdslijn en hield zich eraan. Ze leverden zelfs vroeger op dan afgesproken. "Projectleider Pieterjan zei altijd: we zetten die termijn, maar vertrouw ons, jullie zitten er vroeger in. Dat was voor ons heel tof."
Als het even tegenzit
Het project liep, in Hilde's woorden, zeer goed. Aan de kant van Vandenbussche was er geen enkel punt van kritiek. Toch verliep niet alles zonder hobbels. Bij de grondwerken bleek de bodem verontreinigd met PFAS, mogelijk door bluswerk bij een brand in de buurt. De aanpak moest worden bijgestuurd, met een aanzienlijke meerkost als gevolg. Ook doken er onderweg enkele onvoorziene punten op, en op de werfvergaderingen ging het er soms vurig aan toe.
Wat Hilde daarvan bijbleef, is vooral hoe het werd opgevangen. "Het was steeds Vandenbussche die de oplossing zocht en ons vertrouwen gaf. Ze hebben altijd het juiste gedaan, met hart en ziel. Ze wisten voor welke kinderen ze bouwden." Steeds met oog voor kwaliteit en een eerlijke prijs voor de klant. "Ik heb altijd vertrouwen gehad dat het goed zou komen."
Dat vertrouwen zat in de mensen. Pieterjan, Thibault en Jelle noemt ze een krachtig en complementair team. Toen een buurvrouw last had van de werf, ging Jelle persoonlijk bij haar langs, en elk probleem werd direct opgelost. "Persoonlijk contact, dat waardeer je." Ook het bedrijf zelf viel op: Griet Vandenbussche, de echtgenote van de oprichter, was aanwezig op de meiboomviering, de zusters waren erbij, en de arbeiders kregen oprechte aandacht. Toen er één op pensioen ging, kreeg hij een cadeautje. "Dat vond ik heel warm. Op de werf waren ze altijd vriendelijk."
Leerkrachten kwamen in het oude gebouw enkel op het belsignaal. Ze leefden op elkaars lip, hoorden alles van elkaar en dat gaf stress en agressie. In het nieuwe gebouw is dat weg. "Ze komen gewoon een half uur vroeger werken. Dat is ongelooflijk," zegt Hilde. Leerlingen houden zich beter aan de regels en er is amper agressie of tucht nodig. Nu kan de school ook echt kleinere groepen maken: waar het in het oude gebouw groepen van zestien waren met twee co-teachers, splitst MAI nu op acht. "De leerkracht heeft zijn comfort."
Het akoestisch plafond met pleister is misschien geen schoonheid, geeft Hilde toe, maar akoestisch werkt het "ongelooflijk". Met één woord vat ze de meerwaarde samen: rust. "Rust en functionerend werken."
Beantwoordt het gebouw aan de oorspronkelijke visie? "Volledig." Mist ze iets? "Nee, ik mis niks." Op een grotere fietsenstalling na, want het gebouw wordt al bijna te klein. Dus klopt Hilde opnieuw aan bij de zusters voor een uitbreiding met nog een stuk grond en nog een gebouw. En de aannemer? "We missen ze wel."
